Πρόκειται για μία αναπτυξιακή, ψυχολογικού τύπου, διαταραχή.

Η διαταραχή αυτή περιλαμβάνει:

-Ποιοτικές δυσκολίες στη κοινωνική κατανόηση, συναλλαγή και συναισθηματική αμοιβαιότητα.

– Δυσκολίες στον τρόπο επικοινωνίας και στη γλώσσα.

-Περιορισμένο στερεότυπο, επαναλαμβανόμενο ρεπερτόριο δραστηριοτήτων και ενδιαφερόντων, ενώ στη συμπεριφορά επικρατούν ιδιόρρυθμα ενδιαφέροντα και ενασχολήσεις.

– Ανομοιογενή ανάπτυξη γνωστικών λειτουργιών.

– Συχνά ανακόλουθη επεξεργασία αισθητηριακών προσλήψεων.

Οι δυσκολίες και οι περιορισμοί αυτοί, που ποικίλουν από άτομο σε άτομο και αποτελούν διάχυτο χαρακτηριστικό της λειτουργικότητάς του.

Σε όλες τις μορφές αυτισμού ακόμη και στις πιο ήπιες, παρατηρούνται ορισμένες διαταραχές και δυσκολίες, ως προς τη λειτουργία του ατόμου, για τις οποίες απαιτούνται παρεμβάσεις. Οι αυτισμός συχνά συνυπάρχει με νοητική καθυστέρηση, άλλες αναπηρίες, ή και με ιατρικά σύνδρομα. Η κατάσταση γίνεται αντιληπτή, καθώς μεγαλώνει το παιδί. Μπορεί να διαγνωσθεί αξιόπιστα μεταξύ της ηλικίας των δύο ( 2 ) και τριών ( 3 ) χρόνων. Σήμερα προωθούνται τρόποι πιο πρώιμης, έγκαιρης και έγκυρης διάγνωσης.

Σε όλες τις περιπτώσεις της διαταραχή του αυτισμού, με την εφαρμογή κατάλληλων ψυχολογικών- εκπαιδευτικών- θεραπευτικών προσεγγίσεων, υπάρχουν δυνατότητες για βελτίωση της κατάστασης, εφόσον εφαρμόζονται από νωρίς, συστηματικά και με συνέπεια,.

Η διαταραχή εμφανίζει ιδιάζουσα συνθετότητα και ως εκ τούτου, για την αντιμετώπισή της, χρειάζονται εξειδικευμένες παρεμβάσεις, από καταλλήλως εκπαιδευμένα στελέχη σε εξατομικευμένη βάση και με άλλα παιδιά σε παιδικούς σταθμούς, κέντρα ημέρας, σχολεία. Οι παρεμβάσεις πρέπει να παρακολουθούν την αναπτυξιακή πορεία του ατόμου και να έχουν συνέχεια από φάση σε φάση, καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του, ανάλογα με τις ανάγκες του .


Βασικά χαρακτηριστικά:

1) Διαταραχή της κοινωνικής αλληλεπίδρασης, της κοινωνικότητας:

α) Στις πλέον τυπικές μορφές, είναι έντονη η απόσυρση και η αδιαφορία για τους άλλους ανθρώπους, κυρίως για τα άλλα παιδιά. Ένα παιδί με αυτισμό δείχνει μεγαλύτερη προσοχή στα αντικείμενα, παρά στους ανθρώπους. Υπάρχουν περιπτώσεις που αποζητά τον ενήλικα, απλώς όμως ως φυσική επαφή και ως εργαλείο ικανοποίησης άλλων αναγκών.

β) Ορισμένα παιδιά δέχονται παθητικά την κοινωνική επαφή και δείχνουν και κάποιου βαθμού ευχαρίστηση, όμως δεν προσεγγίζουν τους άλλους αυθόρμητα και η κοινωνική αλληλεπίδραση μαζί τους είναι φτωχή.

γ) Μερικά παιδιά προσεγγίζουν τους άλλους αυθόρμητα, αλλά με έναν τρόπο παράξενο, ακατάλληλο και τελετουργικά επαναλαμβανόμενο.

δ) Στα υψηλής λειτουργικότητας άτομα, η διαταραχή εκδηλώνεται με ορισμένες συμπεριφορές και κυρίως με τον τυπικό και άλλοτε ακατάλληλο τρόπο αλληλεπίδρασης .


2) Διαταραχή της επικοινωνίας:

α) Παρουσιάζουν προβλήματα στην κατανόηση και στη χρήση κάθε μορφής επικοινωνίας, μη-λεκτικής και λεκτικής. Σε αντίθεση με τα «φυσιολογικά» παιδιά και τα παιδιά με νοητική καθυστέρηση, για τα παιδιά με αυτισμό, η επικοινωνία είναι μια τυπική διαδικασία την οποία φαίνεται να μην απολαμβάνουν. Η κατανόησή τους τείνει να περιορίζεται στα πράγματα που τους ενδιαφέρουν και είναι κυριολεκτική και συγκεκριμένη.

β) Ελλειμματική κατανόηση των πληροφοριών που μεταδίδονται με χειρονομίες, την έκφραση του προσώπου, την στάση του σώματος, τον τόνο της φωνής.

γ) Υπάρχουν παιδιά που δεν θα αποκτήσουν ποτέ την ομιλία, οπότε πρέπει να διδαχθούν εναλλακτικά συστήματα επικοινωνίας.

δ) Δυσκολίες στη γλώσσα:

-Κυριολεκτική κατανόηση και χρήση της γλώσσας.

-Άμεση και καθυστερημένη ηχολαλία, ( θέλεις γλυκό, θέλεις γλυκό ….)

-Αντωνυμίες (εγώ, εσύ, αυτό κ.λπ.) , προθέσεις και πρόσωπα.

-Σύγχυση λέξεων με παρόμοιο ήχο, ή νόημα, (χύνω, ξύνω. )

-Επαναλαμβανόμενη, στερεοτυπική, άκαμπτη χρήση λέξεων, φράσεων -ερωτήσεων και φτωχός έλεγχος έντασης και τόνου της φωνής.

Τα άτομα με υψηλό δείκτη νοημοσύνης και καλό λεξιλόγιο, μπορεί να έχουν μια σχολαστική χρήση των λέξεων, επιμελημένη και πομπώδη επιλογή φράσεων.

 

3) Διαταραχή της φαντασίας

Όταν λέμε διαταραχή της φαντασίας, εννοούμε ότι, τα αυτιστικά παιδιά, άλλα σε μικρότερο και άλλα σε μεγαλύτερο βαθμό, χαρακτηρίζονται από την απουσία, ή την ελλειμματική ευελιξία στη σκέψη και από «τελετουργικές» συμπεριφορές. Τα αυτιστικά παιδιά έχουν φαντασία, που όμως διαφοροποιείται ποιοτικά και ποσοτικά από αυτή των άλλων παιδιών. Η ανάγκη για οργάνωση, διατήρηση της σταθερότητας, της συνέχειας και συχνά το φτωχό ρεπερτόριο ενεργειών, που διασφαλίζουν τα προηγούμενα και λειτουργούν αγχολυτικά, οδηγούν στις τελετουργίες και στην εμμονική ενασχόληση με αντικείμενα και πράξεις. Αναπτύσσουν συχνά καθημερινές συνήθειες, οι οποίες με τον καιρό γίνονται ανάγκες, σε τέτοιο βαθμό, που μία αλλαγή αυτών των συνηθειών, τους δημιουργεί άγχος και τα κάνει να αντιδρούν ακατάλληλα.


Τι προκαλεί τον αυτισμό

Σήμερα γνωρίζουμε τι δεν προκαλεί τον αυτισμό :

Η σχέση μητέρας – παιδιού, πατέρα – παιδιού, γονέων μεταξύ τους, δεν είναι η αιτία που προκαλεί τον αυτισμό, αλλά είναι πολύ σημαντική για την ανάπτυξη και την εξέλιξή του, όπως και η σχέση με τα άλλα μέλη της οικογένειας, κάτι που ισχύει για όλα τα παιδιά του κόσμου.

Οι τομείς της έρευνας, για το τι προκαλεί τον αυτισμό, περιλαμβάνουν:

1. Γενετική προδιάθεση και γενετικούς παράγοντες.

2. Διαφοροποιήσεις στη δομή του εγκεφάλου.

3. Ελλείψεις σε ένζυμα.

4. Ελλείψεις σε βιταμίνες και / ή μέταλλα.

5. Ανοσοποιήσεις, εμβόλια.

6. Ουσίες που προκαλούν μολύνσεις.

7. Μολύνσεις από ιούς.

8. Μολύνσεις του αυτιού.

9. Τροφικές αλλεργίες.

10. Περιβαλλοντικούς παράγοντες.

11. Αντιβιώσεις.

12. Αφρώδεις μολύνσεις.

13. Δεν περιορίζονται όμως σε αυτές μόνο.

Οι έρευνες σε μεγάλο βαθμό επικεντρώνονται στη γενετική βάση.


Η διάγνωση του αυτισμού

Χωρίς μια σωστή και έγκαιρη διάγνωση, τα παιδιά με διαταραχές αυτιστικού φάσματος μπορεί να καταδικαστούν σε μία ζωή υποτιμημένη, με ανεπαρκή πρόνοια και χωρίς αντιμετώπιση των ειδικών αναγκών τους. Όσον αφορά τους ενήλικες, μία σωστή και σαφής διάγνωση, είναι συχνά επιθυμητή, με σκοπό να εξηγήσει, γιατί μια συμπεριφορά είναι αινιγματική, ή παράξενη.

Ο σκοπός της διάγνωσης είναι :

  • Να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε τα προβλήματα.
  • Να παρέχει κατευθυντήριες οδηγίες σε δασκάλους, γονείς και άλλους, που αφορούν την κατάσταση του παιδιού.
  • Να προτείνει τρόπους αποτελεσματικού χειρισμού και εκπαιδευτικές στρατηγικές.

Η διάγνωση τόσο περίπλοκων καταστάσεων, όπως αυτή του αυτισμού, δεν είναι εύκολη και απαιτεί άμεση παρατήρηση της συμπεριφοράς, καθώς και ένα αναπτυξιακό ιστορικό από την παιδική ηλικία. Όσοι ασχολούνται με τη διάγνωση θα πρέπει να ψάχνουν για συγκεκριμένα στοιχεία της τριάδας των διαταραχών και της στερεότυπης συμπεριφοράς.

Είναι γενικά αποδεκτό ότι, όσο νωρίτερα πραγματοποιηθεί μια έγκυρη διάγνωση, τόσο περισσότερο θα ωφεληθεί και το παιδί, αλλά και η οικογένεια και το περιβάλλον του. Κι αυτό, γιατί μόνο εάν γνωρίζουμε την αληθινή φύση του προβλήματος, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε αποτελεσματικές στρατηγικές παρέμβασης. Είναι σημαντικό για την οικογένεια να λάβει από νωρίς υποστήριξη από κάποιον ειδικό, και για να μειώσει το ενδοοικογενειακό άγχος, αλλά και για να μειώσει την πιθανότητα εδραίωσης της προβληματικής συμπεριφοράς του παιδιού. Εάν εδραιωθεί μια ανεπιθύμητη συμπεριφορά, είναι πολύ πιο δύσκολο να αντιμετωπιστεί, καθώς το παιδί μεγαλώνει.

Επιπλέον, η έγκαιρη διάγνωση, μας επιτρέπει την παροχή οικογενειακής υποστήριξης, τη μείωση του οικογενειακού άγχους και την κατάλληλη παροχή ιατρικής φροντίδας για το παιδί.

Ειδικοί επιστήμονες διαπίστωσαν ότι, ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζεται η διάγνωση στους γονείς, ασκεί σημαντική επίδραση στην αποδοχή της κατάστασης, στις μακροπρόθεσμες στάσεις τους και στο γενικότερο τρόπο που αντιμετωπίζουν το πρόβλημα.


Αισθητηριακή Ολοκλήρωση

Αισθητηριακή ολοκλήρωση ονομάζεται η ικανότητα του εγκεφάλου να ερμηνεύει και να οργανώνει πληροφορίες που δέχεται από τα αισθητηριακά συστήματα της όρασης, ακοής, γεύσης, όσφρησης, ισορροπίας, βαρύτητας, θέσης, και κινητικότητας.

Αυτές είναι :

Α. Υπερευαισθησία στο άγγιγμα, στην κίνηση, εικόνα, ή θόρυβο :

– Αποφυγή αγγιγμάτων.

– Προτιμά να αγγίζει παρά να το αγγίζουν.

– Αντίδραση σε αγκαλιάσματα, ή σφικτά κρατήματα.

– Αποφυγή με γυμνά πόδια.

– Προτίμηση ρούχων που καλύπτουν όλο το σώμα (μακριά μανίκια και παντελόνια.)

– Υπεραντίδραση σε ασήμαντα χτυπήματα και πτώσεις.

– Ανησυχία με το πλύσιμο, σκούπισμα προσώπου, βούρτσισμα μαλλιών και δοντιών.

– Ευαισθησία σε συγκεκριμένες υφές τροφών.

– Ευαισθησία σε συγκεκριμένες υφές υφασμάτων.

– Αποφυγή παιγνιδιών με άμμο ή δακτυλομπογιές.

Β. Επίπεδο δραστηριότητας ασυνήθιστα υψηλό, ή χαμηλό :

– Αργό στο να δραστηριοποιηθεί.

– Κουράζεται εύκολα.

Γ. Προβλήματα συντονισμού :

– Αδέξιες, μη κατάλληλες, ή περιορισμένες κινήσεις του σώματος.

– Ανεπαρκείς αντιδράσεις ισορροπίας.

– Φτωχές προστατευτικές κινήσεις.

Δ. Καθυστέρηση στο λόγο, στη δεξιότητα γλώσσας ή στην σχολική απόδοση που εξετάζονται σε σχέση με άλλες δυσκολίες, όπως αντίληψης σχήματος, χώρου, συμπεριφοράς, επιπέδου δραστηριότητας, συναισθηματικού τόνου και αφορούν τον στοματικό τομέα. Διακρίνουμε :

Υποανταπόκριση :

– Μειωμένη αντίληψη αισθητικών εμπειριών στο στόμα.

– Αναζήτηση τροφών που έχουν αυξημένο ερέθισμα (τραγανή υφή, ξινό. )

– Τάση να παραγεμίζει το στόμα.

– Υπερβολική σιελόρροια.

– Έντονα διαταραγμένες διατροφικές συνήθειες.

Υπερανταπόκριση :

– Αποφυγή στραγγισμένων και πηχτών τροφών.

– Πίνει νερό, όχι όμως άλλα υγρά, ή χυμούς.

– Βάζει στο στόμα το δικό του δάκτυλο, αλλά δεν δέχεται των άλλων.

-Αποφεύγει την μάσηση, μετακίνηση του φαγητού κρατώντας ανοιχτό το στόμα .

Ε. Φτωχή οργάνωση συμπεριφοράς

– Υπερκινητικότητα και διάσπαση προσοχής.

– Έλλειψη ικανότητας σχεδιασμού δράσης.

– Δυσκολία στην αντιμετώπιση νέων καταστάσεων.

Στ. Χαμηλή αυτοεκτίμηση.

Αυτό συμβαίνει στα υψηλής λειτουργικότητας παιδιά που απελπίζονται, καθώς δυσκολεύονται να κάνουν ορισμένα πράγματα και συχνά παραιτούνται. Τα παιδιά αυτά συχνά εμφανίζονται αδιάφορα.

Μπορεί οι συμπεριφορές που προαναφέρθηκαν να μην αποτελούν συμπτώματα δυσλειτουργίας αισθητηριακής ολοκλήρωσης, γι αυτό όμως μπορούν να αποφανθούν, μόνο οι ειδικοί, οι οποίοι θα κάνουν το θεραπευτικό σχεδιασμό, την παρέμβαση και την προώθηση της αισθητηριακής ολοκλήρωσης στο σπίτι. Ο γονιός όμως πρέπει να λάβει υπόψη του μερικές βασικές αρχές :

Α. Να δίνει σημασία σε όλες τις αισθήσεις.

Β. Να παρατηρεί προσεκτικά όλες τις αντιδράσεις του παιδιού στις καθημερινές δραστηριότητες, για να μπορεί να αναγνωρίζει, σε τι οφείλονται κάποιες συμπεριφορές.

Γ. Να αναζητά ενδείξεις που εκφράζουν τις προτιμήσεις του παιδιού, όσον αφορά τις δραστηριότητες.

Δ. Να αναγνωρίζει τις ικανότητες του παιδιού.

Ε. Να εμπλέκει το παιδί σε δραστηριότητες.

ΣΤ. Να μην πιέζει, αλλά να ενθαρρύνει το παιδί.

Ελεύθερος χρόνος

Τα έντονα αποσυρμένα παιδιά, στον ελεύθερό τους χρόνο, δεν ασχολούνται με κάτι δημιουργικό, απεναντίας ασχολούνται εμμονικά με αντικείμενα, στριφογυρίζουν, σκίζουν χαρτιά, ξηλώνουν για ατέλειωτες ώρες χωρίς να κουράζονται και να βαριούνται. Όπως παρουσιάζεται στις τεχνικές παρεμβάσεις, μπορούμε να ξεκινήσουμε μ’ αυτό, κάνοντας το παιχνίδι. Αυτό είναι η μετατροπή μιας εμμονικής, επαναλαμβανόμενης πράξης, χωρίς ουσία, σε δραστηριότητα παιχνιδιού με νόημα, το οποίο ευχαριστεί και το παιδί.

Ευχαρίστηση όμως παίρνει το παιδί και από τις εμμονικές τελετουργικά επαναλαμβανόμενες δραστηριότητες. Γιατί λοιπόν να προσπαθήσουμε να τις αποτρέψουμε ;

Η εμμονικά επαναλαμβανόμενη δραστηριότητα, συμπεριφορά, εξυπηρετεί εσωτερική ανάγκη του παιδιού, το χαλαρώνει. Είναι σκληρό να αποτρέπουμε μια αγαπημένη δραστηριότητα που προκαλεί ευχαρίστηση, όσο δεν κάνει κακό σε κανέναν και δεν περιορίζει τις ευκαιρίες του παιδιού για εκπαίδευση. Λογικό λοιπόν είναι να μην την αποτρέπουμε τελείως, αλλά να θέτουμε όρια, ώστε να ξέρει το παιδί πότε γίνεται και να μπορεί σε άλλο χρόνο να ασχοληθεί με περισσότερο δημιουργικά πράγματα.

Οι δραστηριότητες ελεύθερου χρόνου που ευχαριστούν ένα παιδί είναι πολλές και ποικίλουν. Αυτές τις ανακαλύπτει η οικογένεια, τις συζητά με τους ειδικούς και προσπαθεί να τις εντάξει στο καθημερινό της πρόγραμμα, χωρίς όμως αυτό να γίνεται σε βάρος κάποιου άλλου.

Οι περισσότερες δυσκολίες του αυτιστικού παιδιού με τον ελεύθερο χρόνο του είναι, ότι αυτές δεν έχουν σαφείς προκαθορισμένους στόχους, καθορισμένη διάρκεια και λήξη, ούτε και είναι δομημένες. Αυτές οι καταστάσεις αναστατώνουν το παιδί και μπορούν να μετατρέψουν τον ελεύθερο χρόνο του και τη διασκέδαση σε εφιάλτη. Για να είναι λοιπόν οι δραστηριότητες ελεύθερου χρόνου στιγμές ευχαρίστησης για το παιδί και την οικογένειά του, θα πρέπει να δομηθούν και η δομή αυτή να γίνει απόλυτα κατανοητή και από το ίδιο το παιδί. Αν αυτό δεν είναι δυνατό με τη γλώσσα, χρησιμοποιείται οπτικό υλικό, όπως φωτογραφίες, ζωγραφιές, ή αντικείμενα.

Όταν τα παιδιά με αυτισμό βρίσκονται σε μικτά πλαίσια, ή ειδικά (παιδικούς σταθμούς, παιδότοπους, σχολεία, κ.λπ.) μπορούμε να ενθαρρύνουμε τα άλλα παιδιά, να γίνουν «φίλοι». Τα προγράμματα συνεκπαίδευσης πετυχαίνουν τον πραγματικό στόχο της πλήρους ένταξης, μόνο όταν δημιουργηθούν ουσιαστικές φιλίες μεταξύ μαθητών. Οι εμπειρικές ενδείξεις φανερώνουν, ότι στις περισσότερες περιπτώσεις, η απλή συνύπαρξη, δεν αρκεί για την κοινωνική ένταξη των παιδιών με αυτισμό. Η πλήρης κοινωνική ένταξη επιτυγχάνεται όταν υπάρχουν προγράμματα εξατομικευμένα για κάθε παιδί με αυτισμό που υποβοηθούν στην ανάπτυξη, βελτίωση των δεξιοτήτων επικοινωνίας, κοινωνικών επαφών και σχέσεων. Τότε κάποιος συμμαθητής, ή συμμαθητές από το σχολείο, μπορεί να είναι και ο φίλος, ή οι φίλοι της καθημερινής ζωής .


Εκπαίδευση λειτουργικών δεξιοτήτων καθημερινής ζωής

Ένας από τους πρωταρχικούς στόχους της εκπαίδευσης είναι η υποβοήθηση στην ανάπτυξη δεξιοτήτων αυτοϋπηρέτησης. Λόγω των δυσκολιών γενίκευσης και μεταφοράς αυτού που έμαθε σε άλλο πλαίσιο, η εκπαίδευση για την ανάπτυξη δεξιοτήτων αυτοϋπηρέτησης πρέπει να ξεκινάει από το σπίτι και να συνεχίζεται στον παιδικό σταθμό, ή το σχολείο. Για τον λόγο αυτό απαιτείται στενή συνεργασία της οικογένειας με τον εκπαιδευτή, τον δάσκαλο. Σε ορισμένες περιπτώσεις ίσως είναι προτιμότερο, η εκπαίδευση αυτή να ξεκινάει από το σχολείο και να μεταφέρεται στο σπίτι.

Στις περιπτώσεις που οι προσπάθειες αυτές απέτυχαν, π.χ. εκπαίδευση τουαλέτας στο σπίτι, η εκπαίδευση μπορεί να γίνει στον παιδικό σταθμό, στο κέντρο ημέρας, στο σχολείο και να μεταφερθεί στο σπίτι, όταν το παιδί έχει αποκτήσει τον έλεγχο.

Εκπαίδευση τουαλέτας :

Το πρόγραμμα εκπαίδευσης ενός μικρού παιδιού δεν βασίζεται απλώς σε λειτουργικές τεχνικές. Είναι μια διαδικασία στην οποία εμπλέκεται άμεσα ο γονιός, ή ο εκπαιδευτής, ο οποίος δημιουργεί τις προϋποθέσεις εκείνες που θα κάνουν το παιδί να νιώσει άνετα χωρίς άγχος και με την στάση του να ενθαρρύνει κάθε του προσπάθεια και να επιβραβεύει κάθε επιτυχία. Εδώ για πολλοστή φορά επισημαίνω: ΟΧΙ ΤΙΜΩΡΙΑ. Η εκπαίδευση τουαλέτας δεν είναι μια άκαμπτη, τυποποιημένη διαδικασία, πρέπει ο ενήλικας που εμπλέκεται σ΄ αυτήν, να είναι ευέλικτος και να δώσει μεγάλη βαρύτητα στην εδραίωση της σχέσης του με το παιδί.

Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του παιδιού με αυτισμό που μπορεί να παίζουν σημαντικό ρόλο στην ανεξαρτητοποίησή του στο θέμα της τουαλέτας είναι:

  1. Η δυσκολία του πάρει ικανοποίηση και ευχαρίστηση από το αποτέλεσμα της κοινωνικής σχέσης, δηλαδή από την χαρά των γονιών για το γεγονός. Δεν το ενδιαφέρει αν είναι ευχαριστημένοι, ή δυσαρεστημένοι.

  2. Οι δυσκολίες στην κατανόηση του λόγου, ή στην μίμηση προτύπου, είναι ο λόγος πολλές φορές, που το παιδί αδυνατεί να καταλάβει ακριβώς αυτό που πρέπει, ή του ζητάνε να κάνει.

  3. Έχει δυσκολία στο να ακολουθήσει βήμα – βήμα τις οδηγίες.

  4. Η πάνα είναι ένα γεγονός, μια κατάσταση ρουτίνας, την οποία αρνείται και δυσκολεύεται ν΄ αλλάξει.

  5. Μπορεί να μην ξέρει πως να αναγνωρίζει τις σωματικές ενδείξεις που του υπαγορεύουν να πάει στην τουαλέτα.

  6. Μπορεί να του δίνουν μεγάλη ευχαρίστηση οι αισθητηριακοί ερεθισμοί της αφόδευσης, των κοπράνων και των ούρων.

  7. Μπορεί να το τρομάζει το περιβάλλον της τουαλέτας. Ένας κλειστός χώρος γεμάτος αισθητηριακούς ερεθισμούς : πολλά πράγματα, δυνατοί ήχοι από το καζανάκι, η ηχώ του νερού που τρέχει και ένα άβολο για παιδιά κάθισμα με μια μαύρη τρύπα στην μέση.

Για να οργανώσουμε καλύτερα την παρέμβασή μας χωρίζουμε την εκπαίδευση σε στάδια :

  • Ελέγχουμε τακτικά αν το παιδί έχει ουρήσει, ή έκανε κακά του και σημειώνουμε τις ώρες, ώστε να βρούμε πότε περίπου, υπό φυσιολογικές συνθήκες και με σταθερή διατροφή, κάνει «τσίσα» και «κακά».
  • Τις ώρες που έχουμε εντοπίσει ως τις συνηθισμένες αφόδευσης, το βάζουμε αρχικά με τη πάνα στο γιό – γιό για να εξοικειωθεί με την επόμενη κίνηση και το επιβραβεύουμε όταν κάθεται όμορφα και ωραία. Το γιό – γιό το βάζουμε σε ένα μέρος του μπάνιου που να του αρέσει και να μην υπάρχουν πολλοί και έντονοι αισθητηριακοί ερεθισμοί.
  • Όταν το παιδί αποδεχτεί αυτήν την διαδικασία προχωράμε στο βγάλσιμο της πάνας. Το ωθούμε και το ενθαρρύνουμε να καθίσει για λίγα δευτερόλεπτα. Αν επιμένει να μην την αποχωριστεί, την βάζουμε στον πάτο του γιό – γιό. Όταν καθίσει καλά το επιβραβεύουμε με κάτι που του αρέσει πάρα πολύ.
  • Ο χρόνος που παραμένει καθιστό στο γιό – γιό, σταδιακά αυξάνεται. Λίγη ώρα πριν καθίσει στο γιό – γιό, μπορούμε να του δώσουμε ποσότητα υγρών που του αρέσουν, π.χ. χυμό, για να επιταχύνουμε ίσως την ενούρηση.
  • Όταν ουρήσει, ή κάνει κακά, παίρνουμε το γιό – γιό και το αδειάζουμε στην λεκάνη της τουαλέτας. Δείχνουμε την χαρά μας γι΄ αυτό που συνέβη και επιβραβεύουμε το παιδί με κάτι που του αρέσει πολύ.
  • Μετακινούμε τις επόμενες φορές το γιό – γιό δίπλα στη λεκάνη και μεταφέρουμε μετά από ορισμένες επαναλήψεις το παιδί σ΄ αυτήν, αφού πρώτα έχουμε φροντίσει για τις συνθήκες (θερμοκρασία – να μην είναι παγωμένη, μέγεθος καλύμματος – να μην φοβάται το παιδί ότι θα βουλιάξει στην τρύπα, υποστήριξη καθίσματος, ευχάριστο περιβάλλον με αγαπημένα πράγματα γύρω του.)
  • Ορισμένοι κάνουν την προσπάθεια απευθείας στην λεκάνη, αφού έχουν φροντίσει για τις συνθήκες.

Το επιβραβεύουμε στην αρχή για κάθε προσπάθεια και κατόπιν για κάθε επιτυχία. Δεν δείχνουμε απογοήτευση στην αποτυχία, αλλά συνεχίζουμε να το ενθαρρύνουμε.

Τα απαραίτητα βήματα που απαιτούνται για την ολοκλήρωση της δεξιότητας στην τουαλέτα είναι :

  1. Είσοδος στο μπάνιο.

  2. Κατεβάζει τα ρούχα από την μέση και κάτω.

  3. Κάθεται στην λεκάνη.

  4. Όταν σηκώνεται παίρνει το χαρτί υγείας.

  5. Σκουπίζεται με το χαρτί.

  6. Πετάει το χαρτί στο καλάθι.

  7. Σηκώνει τα ρούχα.

  8. Τραβάει το καζανάκι.

  9. Πλένει τα χέρια.

  10. Σκουπίζει τα χέρια.

Σ΄ όλα αυτά το παιδί εκπαιδεύεται βήμα προς βήμα, με συνέπεια και σταθερότητα, έως ότου αποκτήσει την ικανότητα αυτοϋπηρέτησης στην τουαλέτα.

Υπάρχουν αρκετές αποτελεσματικές τεχνικές, γι’ αυτό διαλέγουμε την πλέον κατάλληλη για το παιδί.

Κατά την διάρκεια της εκπαίδευσης παρακολουθούμε όλες τις σχετικές παραμέτρους, όπως συγκεκριμένες φοβίες, ή ενδιαφέροντα, αντιδράσεις στα αισθητηριακά ερεθίσματα, διάρκεια προσοχής, ανταπόκριση σε κάθε νέα κατάσταση ρουτίνας και παρεμβαίνουμε όπου χρειάζεται.

Σε αρκετές περιπτώσεις ενθαρρυντικό ρόλο μπορεί να διαδραματίσει το γεγονός ότι βλέπει το αδελφάκι του, ή και τον γονιό του, να χρησιμοποιεί την τουαλέτα. Το ίδιο μπορεί να συμβεί και στο σχολείο βλέποντας τα άλλα παιδάκια.


Ντύσιμο

Υπάρχουν ορισμένες δεξιότητες, όπως π.χ. το ντύσιμο, των οποίων η εκπαίδευση γίνεται αναγκαστικά στο σπίτι.

Μια διαδικασία που απασχολεί τους περισσότερους γονείς είναι το πρωινό ντύσιμο. Τα προβλήματα που υπάρχουν συνήθως είναι :

  • Άρνηση να φορέσουν ρούχα.
  • Άρνηση να φορέσουν ορισμένα ρούχα.

Πριν ξεκινήσουμε την εκπαίδευση, αναλύουμε την συμπεριφορά του παιδιού, αναζητούμε τις πιθανές αιτίες των δυσκολιών, τις αξιολογούμε και ανακαλύπτουμε τρόπους εξάλειψής τους.

Ορισμένες αιτίες άρνησης τις οποίες αναζητούμε, μπορεί να είναι:

Αισθητηριακή ευαισθησία :

Η απροθυμία να ντυθούν, ή να φορέσουν κάποια ρούχα, που δεν μπορούν να ανεχτούν πάνω τους, οφείλεται συχνά στην αισθητηριακή ευαισθησία, κυρίως σε ορισμένα υλικά (συνθετικό, μαλλί, σκληρό ύφασμα κ.λπ.) από τα οποία αποτελούνται αυτά. Επίσης μπορεί τα ρούχα να είναι άβολα, σφιχτά, να υπάρχουν ραφές, ή ετικέτες, ή κουμπιά που το ενοχλούν.

Προβλήματα προσανατολισμού αριστερά – δεξιά:

Προβλήματα οπτικοχωρικού προσανατολισμού ως προς το σώμα τους.

Κάνουμε ασκήσεις γυμναστικής για την αίσθηση του σώματος και κατόπιν χρησιμοποιούμε την ανάστροφη ακολουθία σταδίων.

Πανικός όταν περνούν πράγματα από το κεφάλι :

Χρησιμοποιούμε ρούχα με φαρδύ λαιμό και βάζουμε αρχικά το παιδί να κρατάει κλειστά τα μάτια, έως ότου εδραιωθεί η απευαισθητοποίηση και πάψει να το ενοχλεί η κίνηση αυτή.

Δυσκολίες στην αναγνώριση της χρονικής στιγμής που γίνεται το ντύσιμο:

Του μαθαίνουμε την σειρά των καθημερινών δραστηριοτήτων και την προετοιμασία για το ντύσιμο.

Δυσκολίες στο να αντιληφθούν τους λόγους για τους οποίους πρέπει να ντυθούν:

Πρέπει να εξηγήσουμε που θα πάνε και αν δεν το καταλάβουν να τους δείξουμε μια φωτογραφία, ή ένα αντικείμενο που συνδέεται με τον χώρο αυτό. Αν δεν θέλουν να πάνε κάπου, πρέπει να γίνει η πρόταση δελεαστική.

Άρνηση να φορέσουν τα συγκεκριμένα ρούχα :

Συνδέεται συνήθως με τις εμμονές, την αντίσταση στις αλλαγές , την ρουτίνα και ενίοτε με δυσάρεστες εμπειρίες.


Φαγητό

Τα περισσότερα παιδιά, κυρίως στις μικρές ηλικίες, περνούν αναπτυξιακά στάδια κατά τα οποία παρουσιάζουν δυσκολίες στο φαγητό και ανεπιθύμητες συμπεριφορές. Οι δυσκολίες αυτές με το πέρασμα του χρόνου παρέρχονται σε σημαντικό βαθμό με τις ευχάριστες επιβραβεύσεις του παιδιού, με τον αυτοέλεγχο που αναπτύσσει το παιδί, καθώς θυμάται τις υποδείξεις των γονέων, ή των δασκάλων και θέλει να είναι συνεπές. Τα παιδιά εκφράζουν τις επιθυμίες τους και τις ανάγκες, τους λόγους που δεν θέλουν να φάνε και αυτό είναι κάτι που βοηθάει στην κατανόηση και διευκολύνει τον διάλογο.

Οι δυσκολίες των παιδιών με αυτισμό στην επικοινωνία την κοινωνική αλληλεπίδραση και την κατανόηση καθιστούν σε μεγάλο βαθμό αναποτελεσματικές τις συνήθεις τεχνικές εκπαίδευσης.

Οι ασυνήθιστες αντιδράσεις τους στη γεύση , στην μυρωδιά, στην αφή και στο χρώμα, στα χαρακτηριστικά της τροφής που μπορεί να επικεντρώσουν αποκλειστικά την προσοχή τους, είναι έντονες και μεταβάλλονται με μεγάλη δυσκολία.

Άλλο ένα σοβαρό πρόβλημα είναι η αντίσταση στην αλλαγή, που συνοδεύεται από τελετουργική συμπεριφορά.

Οι γονείς πρέπει να ελέγχουν μήπως το παιδί τους έχει κάποια σωματικά προβλήματα υγείας (στοματική κοιλότητα, οισοφάγος, γαστρεντερικό σύστημα, αντιδράσεις αλλεργικού τύπου κλπ.)

Αφού αυτά αποκλειστούν, αρχίζει η συστηματική παρατήρηση. Όσο περισσότερο καταλαβαίνετε το παιδί, τόσο πιο εύκολα βρίσκετε λύσεις, μόνοι, ή με την βοήθεια του ειδικού, ο οποίος όμως έχει πληθώρα πληροφοριών από εσάς που ξέρετε το παιδί καλύτερα.

Βασικές αρχές :

Πρέπει να σεβαστούμε το δικαίωμα να μην θέλει κάποιες τροφές.

Να είναι κατανοητό τι ζητάμε από το παιδί.

Δεν πρέπει να υπάρχει ένταση, πίεση και τιμωρία.

Επιβραβεύονται όλες οι προσπάθειές του.


Ύπνος

Σπάνια αναφέρονται παιδιά που κοιμούνται πάρα πολύ.

Τα προβλήματα συνήθως είναι :

Προβλήματα όταν πρόκειται να πάει για ύπνο.

Ξυπνούν και έχουμε άσκοπη νυχτερινή περιφορά.

Πρωινά προβλήματα :

α) Παιδιά που δεν ξυπνάνε για να πάνε στο σχολείο.

β) Παιδιά που ξυπνούν πολύ νωρίς, ετοιμάζονται και ανυπομονούν να φύγουν.

Τα προβλήματα μπορεί να οφείλονται σε διάφορα αίτια, γι’ αυτό πρέπει να συζητηθούν με ειδικό.

Αρκετοί γονείς αναζητούν λύσεις σε φάρμακα, αλλά αυτά πρέπει να χρησιμοποιούνται σε έσχατη περίπτωση και αφού έχουν αποτύχει άλλες μέθοδοι όπως :

-Ειδικά προγράμματα, όσον αφορά τον ύπνο με επαρκείς και προβλέψιμες ρουτίνες.

-Κατά την διάρκεια της ημέρας επαρκής δραστηριοποίηση και άσκηση του παιδιού.

– Απομάκρυνση αυτών που ενοχλούν (αντικείμενα, φώτα, θόρυβοι κλπ), διαμόρφωση συνθηκών περιβάλλοντος.

-Τεχνικές χαλάρωσης.


Η Θεραπεία του αυτισμού

Υπάρχουν περιπτώσεις που ορισμένα παιδιά με Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος και στα οποία έγινε πρώιμη παρέμβαση, να μην ξεχωρίζουν από τα άλλα παιδιά, χωρίς ωστόσο να παύουν σε ορισμένους τομείς να είναι ξεχωριστά.

Ένα σημαντικό ποσοστό ατόμων με αυτισμό, μπορεί να βελτιώνεται στον τομέα των χαρακτηριστικών διαταραχών, στην ανάπτυξη των ικανοτήτων, μετά από ειδική διαπαιδαγώγηση, όμως δεν μπορεί να ζήσει αυτόνομα, χρειάζεται διαρκή επιτήρηση, ή φροντίδα. Μπορεί όμως να κάνει απλές εργασίες, γι’ αυτό είναι απαραίτητες οι δομές που διασφαλίζουν ειδική εκπαίδευση, απασχόληση, προστατευμένη εργασία και όταν χρειαστεί να ζήσει μακριά από την οικογένεια, κατάλληλη ανθρώπινη, αξιοπρεπή διαβίωση.

Ωστόσο υπάρχουν και κάποιοι συνάνθρωποί μας με αυτισμό, που ποτέ δεν είχαν μια διάγνωση, όμως κατάφερναν μόνοι τους, με την βοήθεια της οικογένειας, των δασκάλων, να αντιμετωπίζουν τα προβλήματα και να είναι σήμερα εκλεκτά μέλη της κοινότητας. Αυτό βέβαια συμβαίνει συνήθως με τα πολύ υψηλής νοημοσύνης και λειτουργικότητας άτομα.

To Top